Το 1863 ο Ιωάννης Φιξ κατασκευάζει το πρώτο στην Ελλάδα εργοστάσιο παραγωγής μπύρας στην περιοχή του Κολωνακίου. Μετά το θάνατό του ανέλαβε ο γιός του, ο οποίος και μετέφερε το εργοστάσιο στον ίδιο χώρο όπου σήμερα βρίσκεται το υφιστάμενο κτήριο, στη δυτική όχθη του Ιλισού και νότια, σε μικρή απόσταση από τους στύλους του Ολυμπίου Διός. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950, εποχή βιομηχανικής ανασυγκρότησης της χώρας, αποφασίζεται η ριζική ανακαίνιση-ανακατασκευή του εργοστασίου και ο σχεδιασμός αυτός ανατίθεται από την οικογένεια Φιξ, στον αρχιτέκτονα Τάκη Ζενέτο, συνάδελφος και βοηθός του οποίου ήταν ο Μ. Αποστολίδης. Ο Ζενέτος τόνιζε την οριζόντια διάσταση του κτιρίου Φιξ κατά μήκος της Λεωφόρου Συγγρού και της Λεωφόρου Καλλιρόης με οριζόντια γραμμικά υαλοστάσια. Το μεγάλο κτιριακό μέγεθος, αλλά και η χωροθέτηση της εργοστασιακής λειτουργίας σε κεντρική περιοχή της Αθήνας, προβλημάτισε τον Ζενέτο ως προς τη μελλοντική χρήση του κτιριακού κελύφους. Τα δύο αυτά ζητήματα μετατράπηκαν σε συνθετικά πλεονεκτήματα, που επέτρεψαν στον Ζενέτο να δείξει πτυχές του ταλέντου του. Το κτιριακό μέγεθος αντιμετωπίστηκε ως αφορμή για να δημιουργηθεί ένα δυναμικό στοιχείο προσανατολισμού στο αθηναϊκό αστικό τοπίο, που από αισθητική άποψη χαρακτηριζόταν από απείθαρχα διατεταγμένους κτιριακούς όγκους, χωρίς να υπάρχουν σε αυτό αναφορές πολεοδομικής κλίμακας (landmarks). Μια αισθητική βασισμένη στη χρήση μιας παραλλαγής πετάσματος που δημιουργούσε ένα νέο περίβλημα για το συνταίριασμα των παλαιών και των νέων κτιρίων από τα οποία αποτελούνταν το εργοστάσιο. Σε αυτό λοιπόν το περιβάλλον η παρεμβολή νέων δειγμάτων επώνυμης αρχιτεκτονικής θα ήταν ένα δύσκολο εγχείρημα, αφού εξ’ ορισμού μια τέτοια αρχιτεκτονική προσπαθεί περισσότερο να ξεχωρίσει, παρά να ενσωματωθεί στο άμεσο περιβάλλον της, με αποτέλεσμα ο τεράστιος όγκος του κτιρίου να δημιουργήσει μια τομή στον πυκνό ιστό του αστικού κέντρου. Επιπλέον, δεν επιδίωκε απλώς την στέγαση μιας βιομηχανικής μονάδας αλλά στο πλαίσιο της γενικότερης φιλοσοφίας του ενδιαφερόταν για την μελλοντική λειτουργία του κτιρίου κάτω από διαφορετικές συνθήκες σε επόμενες εποχές. Εδώ, φυσικά ανοίγει μια μεγάλη συζήτηση για το πως κανείς σχεδιάζει αρχιτεκτονική για τη σύγχρονη πόλη, δηλαδή μια αρχιτεκτονική της πόλης, τις θεωρητικές βάσεις και αναζητήσεις της οποίας πρωτοθεμελίωσε ο Ιταλός αρχιτέκτονας Α.Rossi.Η μελλοντική χρήση οδήγησε τον Ζενέτο σε μια ουδέτερη αλλά ιδιαίτερα ευαίσθητη μορφολόγηση των όψεων του κτιρίου, ώστε να μπορεί αυτό να ανταποκριθεί σε νέες λειτουργικές ανάγκες της πόλης, ενδεχομένως πολιτισμικές, γραφειακές, εμπορικές ή συνδυασμό τους. Η μορφολόγηση αυτή συνίσταται στη διαμόρφωση ενός συστήματος κατακόρυφων και οριζόντιων αρμών στο επίπεδο τοιχοπέτασμα της πρόσοψης. Συγχρόνως, η διάταξη της κάτοψης επέτρεπε πλήρη ευελιξία για πιθανή μελλοντική επέκταση οποιουδήποτε από τους τομείς της παραγωγής.
Ο χρησημοποιούμενος κάνναβος αντιστοιχεί άλλοτε σε ανοίγματα φωτισμού και αερισμού του εσωτερικού και άλλοτε σε σταθερά πανώ. Κατά τον Ζενέτο αυτή η μορφολόγηση της προσόψεως θα επέτρεπε την επιθυμητή ευελιξία, ώστε άλλα από τα πανώ να ανοίξουν και άλλα να κλείσουν, ανάλογα με τις ανάγκες της μελλοντικής χρήσης του κτιρίου. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι αναλογίες του χρησημοποιούμενου καννάβου είχαν τη βάση τους σε αρμονικές χαράξεις.
Το εργοστάσιο Φιξ, έχει συγκεκριμένη χρονική ταυτότητα και ιστορική εμβέλεια ως ανεκπλήρωτη έκφραση της ουτοπιστικής τεχνολογίας του 1950. Μαζί με μια πλειάδα άλλων έργων, συνθέτει μεταφορικά τον «Παρθενώνα» του μεταπολεμικού μοντερνισμού.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 το Φιξ εκκενώθηκε.
Με τη πάροδο του χρόνου άρχισαν να γίνονται εμφανή τα σημάδια της εγκατάληψης και της αισθητικής αλλοίωσης, με ανάρτηση διαφημιστικών πινακίδων στις όψεις και εμφανείς ζημιές στο εσωτερικό και εξωτερικό κέλυφος του κτιρίου.
Τέλος, χρειάζεται να τονισθεί και άλλη μια καινοτομία του κτιρίου: Η μορφή – ο δρόμος «έμπαινε» στο κτίριο, και το κτίριο στη πόλη.
Πηγές πληροφοριών:
_Δημήτρης Φιλιππίδης, Μοντέρνα αρχιτεκτονική στην Ελλάδα, εκδοτικός οίκος μέλισσα, 2001 Αθήνα
_Ελένη Καλαφάτη - Δημήτρης Παπαλεξόπουλος, Τάκης Χ. Ζενέτος - Ψηφιακά οράματα και αρχιτεκτονική, Libro, 2006 Αθήνα
_http://osgouros.blogspot.com/2008/03/blog-post_19.html
_Αρχεία νεοελληνικής αρχιτεκτονικής
_Αρχείο οτικοακουστικού υλικού, ΕΡΤ
Ομάδα εργασίας:
_Κανταρέλης Θοδωρής
_Ρούσσου Ρένια
_Σινανίδης Κωστής
Ο χρησημοποιούμενος κάνναβος αντιστοιχεί άλλοτε σε ανοίγματα φωτισμού και αερισμού του εσωτερικού και άλλοτε σε σταθερά πανώ. Κατά τον Ζενέτο αυτή η μορφολόγηση της προσόψεως θα επέτρεπε την επιθυμητή ευελιξία, ώστε άλλα από τα πανώ να ανοίξουν και άλλα να κλείσουν, ανάλογα με τις ανάγκες της μελλοντικής χρήσης του κτιρίου. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι αναλογίες του χρησημοποιούμενου καννάβου είχαν τη βάση τους σε αρμονικές χαράξεις.
Το εργοστάσιο Φιξ, έχει συγκεκριμένη χρονική ταυτότητα και ιστορική εμβέλεια ως ανεκπλήρωτη έκφραση της ουτοπιστικής τεχνολογίας του 1950. Μαζί με μια πλειάδα άλλων έργων, συνθέτει μεταφορικά τον «Παρθενώνα» του μεταπολεμικού μοντερνισμού.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 το Φιξ εκκενώθηκε.
Με τη πάροδο του χρόνου άρχισαν να γίνονται εμφανή τα σημάδια της εγκατάληψης και της αισθητικής αλλοίωσης, με ανάρτηση διαφημιστικών πινακίδων στις όψεις και εμφανείς ζημιές στο εσωτερικό και εξωτερικό κέλυφος του κτιρίου.
Τέλος, χρειάζεται να τονισθεί και άλλη μια καινοτομία του κτιρίου: Η μορφή – ο δρόμος «έμπαινε» στο κτίριο, και το κτίριο στη πόλη.
Πηγές πληροφοριών:
_Δημήτρης Φιλιππίδης, Μοντέρνα αρχιτεκτονική στην Ελλάδα, εκδοτικός οίκος μέλισσα, 2001 Αθήνα
_Ελένη Καλαφάτη - Δημήτρης Παπαλεξόπουλος, Τάκης Χ. Ζενέτος - Ψηφιακά οράματα και αρχιτεκτονική, Libro, 2006 Αθήνα
_http://osgouros.blogspot.com/2008/03/blog-post_19.html
_Αρχεία νεοελληνικής αρχιτεκτονικής
_Αρχείο οτικοακουστικού υλικού, ΕΡΤ
Ομάδα εργασίας:
_Κανταρέλης Θοδωρής
_Ρούσσου Ρένια
_Σινανίδης Κωστής
No comments:
Post a Comment